سریال معروف LOST باعث شد تا به طور جدی‌تری به دنبال یکی از مسائلی بروم که گاهی ذهنم را به خود مشغول می‌داشت. در مقطعی از این سریال دپارتمانی از محققین دانشگاهی پروژه‌ای را راه‌اندازی کرده‌اند به نام DHARMA Initiative اتفاقاتی که در این سریال می‌افتد مرا واداشت تا به دنبال معنای دارما بروم و ببینم آیا آنچه از این کلمه در ذهن دارم درست است یا خیر و آیا با آنچه در مورد مفهومی به نام حلقه در هاله^ء انسانی می‌دانم هم‌خوانی دارد یا نه.

احتمالاً شما درباره^ء اصطلاح کارما شنیده‌اید٬ این کلمه از زبان هندی و از ریشه^ء سانسکریت (هند و ایرانی) آمده است به معنی عمل٬ کنش٬ کردار٬ یعنی کارِ ما. این کارما یا کردار ما می‌تواند بر اساس اراده^ء آزاد ما مثبت یا منفی باشد یعنی ما چه کار خیری انجام دهیم (برای خود یا دیگری) و چه کار شر٬ بازکنش آن یا همان کارِ ما بر اساس قانونی به نام سامسارا به ما باز می‌گردد که همان کارما است.
شلوغ شد؟ دوباره می‌گویم قانونی که می‌گوید تو هر کاری بکنی و هر کرداری از خود بروز دهی به خودت باز می‌گردد را سامسارا می‌نامند و آنچه به تو باز می‌گردد را کارما می‌نامند.
این مفهوم٬ یعنی کارما معمولاً همراه با اعتقاد به باززایی یا دوباره متولد شدن روح است آنچه از آن به تناسخ هم یاد شده است. به عبارت دیگر معتقدند که کارمای کارهای این زندگی در زندگی بعدی شخص خود را نشان خواهد داد. کارما در مکتب هندوئیسم انواع و اقسام دارد که در اینجا فقط اشاره‌ای به آنها می‌کنم چون ربط چندانی به بحث اصلی ما ندارد٬ همین‌قدر بس که کارمای شخصی٬ گروهی٬ جنسی (برای مردان یا زنان)٬ ملتی و و و... داریم و از طرفی هم بر سه گونه است: کارما٬ وی‌کارما٬ آکارما که به ترتیب می‌شود کردار خوب٬ بازخورد کار بد و بی‌عملی.

با این همه٬ تمام این کارماها و اصولاً قانون کاراما (یعنی همان سامسارا) و کلیه^ء قوانین عالمِ وجود که یکی از آنها نیز اراده^ء آزاد انسان است در دایره^ء قانونی کلی‌تر است که به آن دارما می‌گویند.
مفهوم دارما چیزی است که مکاتب هندوئیسم٬ بودیسم٬ جینیسم٬ سیکیسم٬ و به نوعی زردشتیان قبول دارند. اگر چه مفاهیمی مشابه با آن در مثلاً اسلام هم هست. اما همین هم موجب شده تا تعاریفی در ظاهر کاملاً متفاوت نیز از آن ارائه شود که در باطن به یک چیز می‌رسند.
کلمه^ء دارما از کلمه^ء Dhr (ذر) از  ریشه^ء هند-و-ایرانی زبان سانسکریت آمده به معنای بستن٬ نگاه داشتن و حمایت کردن. (در همین رابطه است عالم ذَر٬ جایی که خداوند از بندگانش پیمان می‌گیرد).
زردشتیان کهن به آن دینا (Daena) به معنای ”قانون ابدی“ می‌گفتند که کلمه^ء دین٬ در حال حاضر از همین ریشه است. البته بد نیست ذکر این نکته که دینا یا  دِنا الهه^ء وحی و الهام٬ دختر اهورامزدا نیز بود. دینا به معنی قانون٬ سرنوشت٬ وظیفه و مذهب نیز به کار می‌رفته است. این دینا یا راه مقدس (همان تائو چینیان) خود از 72 راه روشن تشکیل شده بود که به همین مناسبت کمربندی می‌ساختند از 72 نخ ظریف٬ بافته شده که دو دور به دور کمر می‌بستند به نام کوشتی (Kushti). این کوشتی بعدها چون در مسابقات پهلوانی آن را در دست می‌گرفتند برای بر زمین کوفتن حریف تبدیل شد به همین کشتی امروزی که ورزشی باشد معرفِ حضور. (بگذریم)
بودائیان دارما را روش‌های توصیه‌شده^ء بودا می‌دانند برای رهایی از حلقه‌های بازگشت و پیوستن به نیروانا٬ مفهومی مشابه تائوی چینیان.
هندو آن را قانونی کلی می‌داند حاکم بر همه چیز که کریشنا آن را نهاده٬ قوانینی که باعث گردش افلاک و وجود نظم در طبیعت و روزگار می‌شود و اگر نبود٬ یک لحظه هم جهان پایدار نمی‌ماند. همین قانون دارما است که می‌گوید باید کارما وجود داشته باشد. دارما در اصل به معنی حفظ و حفاظت است و نگاه‌داشت . دارما اوج دانش و آگاهی کامل است و به همین دلیل است که قانون است٬ قانونی که حمایت و حفاظت می‌کند از هر آنچه که هست. دارما است که می‌گوید درست کدام است و نادرست کدام است. دارمای انسانی اصول کلی‌ای چون: تولد و بیماری و کهولت و مرگ (انواع رنج) را نیز در بردارد. اما کسی که از چرخه^ء کارمیک خود خارج شده باز هم در محدوده^ء دارما هست ولی در فرم متعالی و برتر آن که به نام ساناتانا دارما خوانده می‌شود. در اینجا فرد دیگر کارما ندارد و تنها آکارما دارد.

در بُعد انسانی دارما بر خلاف کارما که جبری است٬ حاکی از اختیار و اراده^ء اوست چرا که دارما دانش است و آگاهی و انسان بر اساس آگاهی‌هایش عمل می‌کند.
از طرف دیگر دارما خبر از نوعی وظیفه یا رسالت نیز می‌دهد که بر گردن فرد است و او آمده تا آن را به انجام رساند که البته لزومی ندارد حتماً یک کار اجتماعی یا عملی بزرگ و ظاهراً خطیر باشد. این وظیفه هر بار پیش از به دنیا آمدن شخص و در دنیای دیگر (دیگر= آخِر به عربی) با خدا پیمان می‌بندد که آن کار را نیز به انجام رساند. این که برساند یا نه بحث دیگری است (این قسمت دیگر جزو اعتقادات بوداییان و هندوئیسم نیست تا جایی که من می‌دانم٬ چرا که آنان معتقدند روح هر انسان بلافاصله پس از هر مرگ وارد جسمی دیگر می‌شود و به دنیا می‌آید که همانطور که خوانندگان اینجا می‌دانند من به این معتقد نیستم و معتقدم هر بار روح مدتی در عالم برزخ توقف دارد.).

 
نماد دارما در هندوئیسم و بودیسم و دیگر ادیان و مکاتبی که آن را قبول دارند یک چرخ یا حلقه است که به آن چرخ دارما یا چرخ قانون یا مسیر روشنیدگی و به سانسکریت دارماچاکرا یا دارماکاکرا می‌گویند. که نشان کهن آن چرخی است با هشت پره. این چرخ در وسط پرچم هند نیز دیده می‌شود با 24 پره.

این همان حلقه‌ای است که در دست نماد زرتشتیان یعنی فروهر است.

ادامه در پیک بعد...

به اين پيك در بالاترين رأي دهيد، لطفاً

كارما در ويكي‌پديا    دارما در ويكي‌پديا     دارماچاكرا      پرچم هندوستان

چرا مجبور شدم كامنت‌دونيم رو مميزي كنم (پست كاملي از بامدادي عزيز)